Łąka izerska

Mianowanie Halą Izerską (pierwotnie Izerską Halą) łąki nad Izerą jest BŁĘDEM. Wojuję z nim od dawna. Niekiedy w zmaganiach narażając się na miano kłamcy. Dyskutując publicznie z domorosłymi znawcami Gór Izerskich starałem się udowodnić,

Read more
Narciarstwo biegowe

Biegi narciarskie zostały zapoczątkowane w krajach Półwyspu Fennoskandzkiego w czasach prehistorycznych[8]. Były one nadal szeroko praktykowane w XIX wieku jako sposób transportu podczas zimy.

Read more
Łąka izerska

Mianowanie Halą Izerską (pierwotnie Izerską Halą) łąki nad Izerą jest BŁĘDEM. Wojuję z nim od dawna. Niekiedy w zmaganiach narażając się na miano kłamcy. Dyskutując publicznie z domorosłymi znawcami Gór Izerskich starałem się udowodnić,

Read more
Narciarstwo biegowe

Biegi narciarskie zostały zapoczątkowane w krajach Półwyspu Fennoskandzkiego w czasach prehistorycznych[8]. Były one nadal szeroko praktykowane w XIX wieku jako sposób transportu podczas zimy.

Read more
Jak wybrać narty biegowe, rodzaje nart biegowych

Jak wybrać narty biegowe, rodzaje nart biegowych

Rodzaje nart biegowych.

Narty śladowe - tzw. śladówki przeznaczone do biegania rekreacyjnego i turystyki narciarskiej. Sprawdzają się zarówno na przygotowanych trasach, jak i poza szlakiem, szczególnie w terenach nizinno-pagórkowatych. Są szersze od sportowych nart biegowych, (szer. 50-70 mm), mają mocniejszą konstrukcję, wyżej uniesione dzioby zapobiegają zapadaniu się pod śnieg. W środkowej części narty – strefie odbicia mają naciętą lub wyprasowaną łuskę która umożliwia odbicie się od śniegu i bieg lub marsz. Narty śladowe najczęściej są taliowane – są najszersze w strefie dziobowej, najwęższe pod butem a na końcu nieco węższe niż w strefie dziobowej np. profil szerokość narty: 54-48-52 mm. Narty śladowe nie wymagają smarowania w strefie łuski w strefie ślizgu czyli za dziobami i przed końcem powinny być smarowane smarami ślizgowymi.
Dobre narty śladowe wykonane są z drewna z kanałami zmniejszającymi ciężar narty. Drewniana konstrukcja nart z wierzchu pokrywana jest warstwą tworzywa chroniącego nartę a od spodu warstwami tworzywa podkładowego i ślizgowego. Narty słabej jakości wykonane są z pianki polimerowej – są tańsze, gorsze mniej wytrzymałe.


Narty back country - przeznaczone do wędrowania poza trasami, zwłaszcza w górach, gdzie występują bardzo kopne śniegi i oblodzone trawersy. Są szersze i bardziej odporne od nart śladowych. Posiadają stalową krawędź zapobiega bocznemu ześlizganiu, pomocna przy zjeździe (hamowanie pługiem) i ochrania ślizgi przed zniszczeniem.
Stalowe krawędzie są pomocne także podczas biegu w terenie płaskim po zlodzonym (zadeptanym) i zmarzniętym śniegu – tam gdzie poruszają się zarówno piesi jak i narciarze. Narty śladowe najczęściej są taliowane – są najszersze w strefie dziobowej, najwęższe pod butem a na końcu nieco węższe niż w strefie dziobowej np. profil szerokości: 68-60-65 mm. Narty śladowe nie wymagają smarowania w strefie łuski w strefie ślizgu czyli za dziobami i przed końcem powinny być smarowane smarami ślizgowymi.


Narty biegowe sportowe i rekreacyjnie na trasy przygotowane. Są proste, nietaliowane – jednakowej szerokości na całej długości nie szersze niż 48 mm. Niektóre modele mogą zwężać się w przednim i końcowym odcinku. Poza trasą nie nadają się do biegania, są zbyt wąskie, niestabilne, zakopują się w śniegu ponieważ dzioby są za nisko uniesione.
Buty i wiązania do nart biegowych wyczynowych także nie są przystosowane do wędrowania poza przygotowanymi trasami. Wiązania są zbyt delikatne – mogą nie wytrzymywać obciążeń, buty są najczęściej nieocieplone aby dobrze odprowadzać ciepło podczas biegu.

Łąka izerska

Łąka izerska
Mianowanie Halą Izerską (pierwotnie Izerską Halą) łąki nad Izerą jest BŁĘDEM. Wojuję z nim od dawna. Niekiedy w zmaganiach narażając się na miano kłamcy. Dyskutując publicznie z domorosłymi znawcami Gór Izerskich starałem się udowodnić, iż Hala Izerska to niemądry wymysł bez uzasadnienia. Na szczęście nie jestem osamotniony w tej wojnie na słowa, bo nie tylko krajoznawcy i regionaliści, ale też i językoznawcy sprzeciwiają się szafowaniu halami poza Podhalem i Tatrami.

Definicja hali w ujęciu geograficznym dobitne wskazuje, iż do Gór Izerskich nie przystaje:
Hala // w znaczeniu gospodarczym - obszar letnich wypasów w górach.

Hala // w Karpatach Wsch. Połonina - piętro wysokogórskiej roślinności, składającej się z poduszkowych roślin zielnych, krzewinek szpalerowych i bylin (traw, sitów i in.), występujące powyżej granicy drzew i kosodrzewiny.

hala «łąka w górach położona powyżej granicy lasu, na której wypasa się owce».

To samo znaczenie podają: Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego oraz tzw. Słownik Warszawski – dodając, że słowo pochodzi ze słowackiego, a oznacza gołą górę.

Z wyjaśnienia Andrzeja Bańkowskiego w Etymologicznym słowniku języka polskiego wynika, iż hala w polszczyźnie jest bardzo młoda:
hala (2) // 'pastwisko w Tatrach wysoko położone, powyżej lasów' 1832, w tej postaci w tym znaczeniu wprowadził S. Goszczyński, na podstawie gwarowego hola, ze słowackiego o znaczeniu topograficznym 'wierzchowisko doliny tatrzańskiej gołe' (powyżej granicy lasów) [...] ludową w Tatrach nazwą pastwiska wysokogórskiego było (na przełomie XVIII i XIX w.) polana (nie hola, holica). Słowo w wersji Goszczyńskiego spopularyzował W. Pol i inni literaci, z których wzmianki godzien zwłaszcza Bałucki [...].

Jak widać z powyższych cytatów hala jest nazwą wybitnie regionalną, związaną ściśle z Tatrami, a właściwie tworem sztucznym, jak styl zakopiański – także pleniący się w Sudetach niczym chwast, a wymyślony przez S. Witkiewicza. Hala nie jest synonimem łąki, bowiem wiąże się ściśle z przeznaczeniem gołego piętra roślinnego w Tatrach pod wypas owiec.

W przypadku Izerskiej Łąki praktycznie żaden z wyznaczników definiujących halę nie występuje. Nie jest położona ponad piętrem lasu i kosodrzewiny (tutaj mogłaby się obronić jedynie Hala Szrenicka), nie wypasano na niej owiec (poza bardzo krótkim epizodem powojennym, na szczęście zakończonym fiaskiem), nie była gołą przestrzenią, a wylesionym przez człowieka obszarem zajętym przez osadę. Terenów naturalnie bezleśnych – zalewanych sezonowo wodami Izery i jej dopływów oraz torfowisk – także nie można nazywać halą.
Jak prerii, czy pampy nie nazywamy stepem, a sawanny – llanos bądź campo. W europejskich górach, objętych przez rozmaite kultury, łąki górskie mają własne, regionalne miana. W Karpatach Wschodnich są połoniny (płoniny – miejsca płone, czyli bezużyteczne), a w Alpach (zawdzięczających jej nazwę) łąka wysokogórska zwana jest Alm, Alp Alpe, Alb, Alben, Albm, Almb. Nawet w Tatrach, wylesienia poniżej piętra hal wciąż, po staremu, nazywa się polanami (reglowymi). I nikt rozsądny nie postuluje aby piękne bieszczadzkie połoniny, albo alpejskie almy nazywać halami!

W Górach Izerskich nie było typowych pastwisk górskich, na których wypasano liczne stada owcze lub bydlęce. Góry dawniej w całości pokryte były lasem, w dodatku w przeważającej mierze mieszanym. Tylko najwyższe partie porastały bory świerkowe (reliktem jest jeszcze rez. Prales Jizera na Jizerze). Nie było nigdy karpackiej piętrowości. Większe wylesienia na ogół stworzył człowiek, wskutek wyrębu do celów górniczych i hutniczych oraz oczywiście pod osady. Nawet obszary torfowiskowe nie były całkowicie pozbawione lasu. Wciąż możemy zobaczyć śródleśne pierwotne bagniska w izerskich rezerwatach torfowiskowych.

Ostatnim, pośrednim argumentem przeciwko halom w Górach Izerskich jest fakt, że żadne mniejsze wylesienie, nawet siostra Izerskiej Łąki, często z nią utożsamiana, a przylegająca do niej od południa, nie nazywa się Halą, lecz Kobylą Łąką. Ponadto mamy: Polanę Jakuszycką, Polanę Izerską, Jarzębczą Polanę oraz Jelenią Łąkę.

Narciarstwo biegowe

Narciarstwo biegowe
Biegi narciarskie zostały zapoczątkowane w krajach Półwyspu Fennoskandzkiego w czasach prehistorycznych[8]. Były one nadal szeroko praktykowane w XIX wieku jako sposób transportu podczas zimy. Polowania na łosie, jelenie i inne zwierzęta odbywały się właśnie na nartach. Obecnie prawie każdy mieszkaniec krajów z bogatymi tradycjami narciarskimi, takich jak Norwegia, Szwecja, Finlandia i Estonia, używał, bądź regularnie używa nart biegowych[8].

IMG_20180320_155753jpgNatomiast w Ameryce Północnej myśliwi i zbieracze, którzy potrzebowali wolnych rąk by móc chodzić po głębokim śniegu w lasach, używali rakiet śnieżnych. Narty były używane sporadycznie przez Indian, którzy pokonywali podobne odległości jak Skandynawowie. Do rozwoju biegów narciarskich przyczynili się tam norwescy emigranci Snowshoe Thompson i Jackrabbit Johannsen.

Do Polski zorganizowane narciarstwo biegowe dotarło na przełomie XIX i XX wieku w. W szerzeniu tego sportu największe zasługi mają Józef Schnaider w Karpatach Wschodnich i Stanisław Barabasz w Tatrach. W 1919 powstał Polski Związek Narciarski[9].

W takiej formie narciarstwo było stosowane przez zwiadowców. Wszystkie armie krajów skandynawskich posiadały specjalnie wytrenowaną do biegów narciarskich piechotę na operacje zimowe. Narty dawały ważną podczas wojny zimowej mobilność, która pozwalała na pobicie dużej armii Sowietów przez małe grupy Finów. Podobne taktyki były w przeszłości stosowane wielokrotnie także przez Finów i mieszkańców Karelii. Dawne wojska narciarskie były wyposażone w kusze i kijki narciarskie posiadające zaostrzone końce.

Tradycyjnie całe wyposażenie było wyrabiane z naturalnych materiałów: drewniane narty i bambusowe kijki ze skórzanymi paskami[8]. Stosowanym obuwiem były wytrzymałe, skórzane buty z wąską podeszwą. Wiązania ewoluowały od prostych pasków zrobionych z cienkich, skręconych, drewnianych nici, poprzez wiązania na zatrzaski z przodu i z tyłu buta aż do szczurzych pułapek z zatrzaskami z przodu buta i wielu innych, różnych, nowoczesnych zapięć.

Pierwsze zawody w biegach narciarskich (oraz w narciarstwie zjazdowym i skokach narciarskich) były organizowane już w połowie XIX wieku, w Norwegii. Od 1922 istnieje jeden z najbardziej znanych maratonów narciarskich, Bieg Wazów. W latach 70. zaczęto organizować masowe biegi narciarskie, w których uczestniczyli zarówno zawodowcy, jak i amatorzy. W 1981 powołano Worldloppet, organizację skupiającą największe narciarskie biegi masowe na świecie[10].